Komuniteti LGBT pushton qendrën e qytetit me aktivitetet e IDAHO

21 Maj 2013, Tiranë – Ky 17 Maj ishte shumë krenar për komunitetin LGBT në Shqipëri. Në një stil të papreçedentë, IDAHO, i cili festohet në më shumë se 100 vende në të gjithë botën, u realizua në Shqipëri me “Festivalin e Diversitetit” përkrah një serie të gjate aktivitetesh kulturore, edukative dhe informuese.

Ambasada PINK / LGBT Pro Shqipëri si një nga organizatat LGBT lider të vendit, organizoi aktivitetet e IDAHO përgjatë të gjithë javës, duke filluar nga 13 Maji me hapjen e ekspozitës e cila shfaqte lëvizjen LGBT në fotografi dhe video, duke vazhduar në 14 dhe 15 Maj me një seri leksionesh në fakultete të ndryshme të Universitetit të Tiranës. Më pas në 16 Maj, një tryezë e rrumbullakët u realizua në bashkëpunim me Ministrinë e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta, Avokatin e Popullit dhe Komisionerin për Mbrojtje nga Diskriminimi. Aktivitet, u finalizuan në datën 17 Maj me “Panairin e Diversitetit” një aktivitet i madh në qendër të Tiranës ku qytetarët mund të merrnin më shumë informacion mbi jetën LGBT në Shqipëri. Dhjetra organizata dhe institucione e ndoqën panairin i cili tërhoqi vëmendjen e medias dhe të publikut.

Duke marrë në konsideratë faktin se ky është viti i pestë që IDAHO festohet në Shqipëri, ajo çka mund të konsiderohet një sukses për këtë vit është pjesëmarrja e shumë grupeve në një rrjet mbështetjeje për lëvizjen LGBT. Qeveria e Shqipërisë, Avokati i Popullit, Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi, komuniteti ndërkombëtar në Shqipëri, media, organizatat e të drejtave të njeriut që punojnë në fusha të tilla si gratë, fëmijët, romët, rinia, kultura, anëtarët e komunitetit LGBT etj u bashkuan në një seri ngjarjesh të cilat i dhanë jetë festimeve të IDAHO në vend. Për të parën herë këtë vit, grupet LGBT tërhoqën vëmendjen e shoqërisë me aktivitete si pedalimi në kryeqytet, ekspozita, panele diskutimi etj, ndërkohë që zyra e PNUD në Shqipëri ndërtoi një kopësht të vogël pranë Parkut të Liqenit më një urë të vogël mbi të, çka simbolizon diversitetin njerëzor.

Debati publik mbi çështjet LGBT tanimë ka marrë një tjetër dimension në vend, duke marrë parasysh Planin e Masave të Qeverisë shqiptare i cila ka nisur implementimin që prej vitit 2012 dhe punën e palodhshme të organizatave LGBT në vend.

Në raportin më të fundit të ILGA Europe për vitin 2013, Shqipëria u rendit e 16ta nga 49 vende. Kjo i dedikohej në pjesën më të madhe advokimit të lëvizjes LGBT shqiptare si dhe vullnetit të qeverisë dhe institucioneve të pavarura për të avancuar më tej të drejtat e personave LGBT.

Gjithsesi, dita kur komuniteti LGBT do të integrohet plotësisht në Shqipëri duhet ende të mbërije dhe kjo është arsyeja përse përpjekjet vazhdojnë. Siç shtoi edhe Z. Altin Hazizaj, Ambasador i PINK / LGBT Pro “ne jemi këtu për ti kujtuar publikut shqiptar se duhet të çlirohet nga paragjykimi dhe diskriminimi dhe ti pranojë personat LGBT si anëtarë të barabartë të kësaj shoqërie me detyrimet dhe të drejtat e tyre”. 

Studimi: Tё rinjtё shqiptarё janё homofobё

Shkaqet kryesore: mungesa e informacionit dhe kontakteve

nga Amarildo Fecanji

Tiranё, 18 Janar 2013 - Tё rinjtё shqiptarё kanё njё nivel shumё tё lartё paragjykimi dhe intolerance ndaj homoseksualёve, pra thёnё ndryshe janё homofobё. Ky fakt, konfirmohet edhe nga njё studim voluminoz me temёn “Rinia Shqiptare 2011: Mes besimit pёr tё ardhmen dhe dyshimit pёr tё tashmen”. Me mbёshtetjen e Fondacionit gjerman “Friedrich Ebert” studimi ka mbledhur tё dhёna gjatё periudhёs Shtator-Nёntor 2011 dhe pёr herё tё parё nё vendin tonё hedh dritё mbi perceptimet e tё rinjve mbi njё listё tё gjatё fushash, temash dhe çёshtjesh. Studimi ёshtё i ndarё nё katёr kapituj me temat: “Tё rinjtё dhe komuniteti: Besimi dhe Vlerat”, “Familja dhe Lidhjet Shoqёrore”. “Arsimi dhe Punёsimi” dhe “Shqetёsimet dhe aspiratat”.

Nё kapitullin e parё shihen edhe perceptimet e tё rinjve mbi grupe tё ndryshme sociale pёrfshi kёtu çiftet homoseksuale. I parё nё kuadёr tё besimit ndaj anёtarёve tё tjerё tё shoqёrisё, pёrfshirjes sociale, vullnetarizmit dhe diskriminimit, kjo pjesё e studimit tregon fillimisht se tё rinjtё shqiptarё, mbase pёr shkaqe tё tilla si tranzicioni i stёrzgjatur dhe ndryshimet demografike kanё besim tё ulёt tek njёri-tjetri, tek fqinjёt dhe tek vullnetarizmi. Kjo ulje e rёndё e besimit shoqёrohet me njё tolerance tё ulёt tё tё rinjve shqiptarё dhe diskriminim ndaj kategorive tё ndryshme qofshin ato gjinore, etnike apo ekonomike duke cituar si shkaqe kryesore patriarkalizmin, racizmin etj.

Por reagimet mё negative dhe tendenca mё tё forta diskriminimi duhet se tё rinjtё shqiptarё i shfaqin ndaj personave homoseksualё. Studimi tregon se edhe pse tё rinjtё shqiptarё janё pёrgjithёsisht tё hapur ndaj grupeve tё ndryshme shoqёrore ata kanё njё ndjenjё tё theksuar paragjykimi ndaj homoseksualёve, pra janё homofobё.

Studimi tregon se tendenca e tё rinjve shqiptarё ёshtё tё kenё besim shumё tё ulёt tek fqinjёt me njё vlerё mesatare prej 3.35 nga 10 maksimale çka ёshtё vlera mё e ulёt se çdo kategori tjetёr nё listёn e vlerave. Pёrkrah kёtij mosbesimi tё lartё, studimi tregon se tё rinjtё shfaqin paragjykime apo edhe elementё diskriminimi mbi grupe apo individё tё caktuar. Tё pyetur nё njё formё eksperimentale, tё anketuarit u pyetёn se si do tё reagonin nё rast se njё familje apo njё çift me karakteristika tё caktuara do tё vinte afёr tyre.

Falё kёtij eksperimenti u kuptua se tё rinjtё shqiptarё kanё paragjykime tё forta pёr personat me orientim seksual tё ndryshёm. Pesёdhjetё (50) pёrqind e tё rinjve shqiptarё nuk do ta mirёprisnin fqinjёsinё me njё çift homoseksual dhe do tё ndiheshin keq ose shumё keq nga njё gjё e tillё. Meshkujt kanё pёrqindje mё tё lartё paragjykimi me mbi 67% krahasuar me 46% tё femrave ndёrkohё qё homofobia ёshtё e shtrirё nё çdo kategori. Tё rinjtё nё fshatra janё mё paragjykues se sa tё rinjtё nё qytet, ndёrsa femrat rezultojnё tё jenё mё tolerante ose indiferente nga fqinjёsia me njё çift homoseksualёsh.

Kёto shifra alarmante ndёrkohё lidhen ngushtё me nivelin e njohurive dhe kontaktit qё tё rinjtё kanё me grupet e ndryshme sociale. Kёshtu duket se qёndrimet tolerante apo diskriminuese janё tё lidhura nё mёnyrё tё drejtё me nivelin e njohurive dhe familiarizimin me njё komunitet tё caktuar si dhe me presionin shoqёror apo atё tё opinionit publik ndaj grupeve tё ndryshme sociale.

Ky studim ashtu si edhe sondazhe dhe vёshgime tё tjera tregojnё se homofobia e tё rinjve shqiptarё mё shumё se sa nga eksperienca tё kёqia apo kontakte tё drejtpёrdrejta lidhet me mungesёn e dijeve mbi çёshtjet LGBT dhe tё seksualitetit ashtu si edhe nga mungesa e kontakteve me kёtё grup social. Kjo kushtёzohet sё shumti nga paragjykimet e forta qё ekzistojnё ndaj kёtij komuniteti çka rezulton nё njё izolim dhe frikё tё personave LGBT pёr tё pranuar orientimin e tyre seksual apo pёr ta bёrё atё tё ditur tek grupet e tyre shoqёrore.  

Gjithashtu, ky studim ёshtё njё dokument i rёndёsishёm rezultatet e tё cilit duhet tё alarmojnё qeverinё dhe opinionin publik shqiptar duke bёrё tё domosdoshme rritjen e punёs dhe pёrpjekjeve pёr mё shumё tolerancё, besim dhe pranim ndaj grupeve tё ndryshme sociale nga tё rinjtё shqiptarё.

Disa nga rekomandimet kryesore tё studimit nё lidhje me kёtё pjesё lidhen pikёrisht me punёn qё duhet bёrё nё luftёn kundёr diskriminimit. Mё konkretisht rekomandimet janё: 

Nё ambjentet e shkollave dhe vendeve tё punёs duhet tё jetё pёrparёsi lufta ndaj diskriminimit nё pёrgjithёsi dhe homofobisё nё veçanti duke pёrdorur forma tё edukimit, socializimit dhe ndёrgjegjёsimit. Qёllimi i kёtyre veprimeve duhet tё synojё vendosjen e njё norme: Tolerancё zero pёr diskriminimin!

Media duhet të tregojë kujdes të veçantë dhe përgjegjshmëri duke u lejuar hapësirë të majftueshme elementeve edukative dhe ndërgjegjësues, duke kapërcyer prirjen e trajtimit të homoseksualitetit si një temë me nota të lajmit skandaloz, ngjyra dhe elemente konfrontuese e skandalistike.

Donatorët duhet të rrisin mbështetjen dhe të inkurajojnë më tej shoqërinë civile dhe nismat e saj për mbrojtjen e të drejtave të njeriut në pëgjithësi dhe luftën ndaj diskriminimit në veçanti.

Edhe pse tё dhёnat e kёtij studimi janё alarmante, Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri shpreh besimin e plotё nё mundёsinё e ndryshimit tё kёtij realiteti duke patur parasysh eksperiencёn tashmё disa vjeçare tё bashkёpunimit me tё rinjtё shqiptarё por edhe duke njohur faktin, tashmё edhe tё mbёshtetur nё studime seriozi si ky i sipёrcituar, qё pjesa mё e madhe e paragjykimeve tё tё rinjve shqiptarё ndaj komunitetit LGBT vijnё pёr shkak tё mungesёs sё informacionit dhe kontakteve njerёzore.

Gjithashtu Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri i bёn thirrje Ministrisё sё Arsimit dhe Shkencёs, Ministrisё sё Turizmit, Kulturёs, Rinisё dhe Sporteve, Ministrive dhe institucioneve tё tjera ti bashkohen sa mё herёt punёs sё nisur nga organizatat e shoqёrisё civile, Komisioneri pёr Mbrojtjen kundёr Diskriminimit, Avokati i Popullit dhe Ministria e Punёs, Cёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta qё tё pёrfshijnё sa mё herёt nё planet e tyre tё punёs, projekte edukuese dhe informuese nё dobi tё rritjes sё informacionit pёr komunitetin LGBT dhe tё drejtat e tyre. Plani i Veprimit i miratuar sё fundmi nga Ministria e Punёs duhet tё shёrbejё si njё burim referues pёr tё nisur punёn edukuese dhe ndёrgjegjёsuese nё kёtё kuadёr.

Ashtu siç thuhet edhe nё studim, e vetmja rrugё pёrpara ёshtё ajo e tolerancёs zero ndaj diskriminimit. Tё ndryshёm por tё barabartё, tё rinjtё shqiptarё mund tё fitojnё besimin e humbur tek njёri-tjetri dhe tё ndёrtojnё njё tё ardhme mё tё bukur.

Arritjet dhe Sfidat e levizjes LGBT ne Shqiperi per vitin 2012

Mё poshtё ёshtё njё pёrmbledhje e shkurtёr e disa prej arritjeve kryesore tё lёvizjes LGBT nё Shqipёri gjatё vitit 2012. Ndёrkohё, mё tej, janё rrjeshtuar disa nga sfidat kryesore me tё cilat pёrballet lёvizja nё tё ardhmen e afёrt.

Ky material ёshtё prezantuar nё tryezёn e rrumbullakёt “Tё drejtat LGBT, arritje dhe sfida” realizuar nё kuadёr tё Ditёs Ndёrkombёtare tё tё Drejtave tё Njeriut nga Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri nё bashkёpunim me Ministrinё e Punёs, Cёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta, Avokatin e Popullit, Komisionerin pёr mbrojtje nga Diskriminimi dhe me mbёshtetjen e Ambasadёs sё Mbretёrisё sё Vendeve tё Ulёta nё Shqipёri, programi Matra, i Ministrisё sё Punёve tё Jashtme tё Hollandёs.

Arritje

Pёrfshirja e çёshtjeve LGBT nё planin e punёs sё çdo institucioni.

- Bashkёpunimi me Ministrinё e Punёs, Çёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta pas dhe gjatё ngritjes sё grupit ndёr-ministror tё punёs pёr çёshtjet LGBT rezultoi nё njё seri trajnimesh dhe aktivitetesh tё pёrbashkёta tё cilat hodhёn dritё mbi nevojat, problemet dhe kёrkesat e komunitetit LGBT. Pёrgatitja e Planit tё Veprimit, ka parashtruar njё sёrё politikash dhe praktikash tё cilat nёse realizohen tё gjitha me sukses, do tё sjellin ndryshime tё dukshme nё cilёsinё e jetёs sё personave LGBT nё tё gjithё vendin.

Po aq me vlerё ka qenё bashkёpunimi me zyrёn e Avokatit tё Popullit. Qё nga takimi i parё dhe deri mё tani Z. Totozani dhe stafi qё ai drejton janё shndёrruar nё njё mbёshtetje e fuqishme e kauzёs LGBT, nё respekt tё tё gjithё legjislacionit shqiptar nё fuqi dhe tё gjithё konventave tё nёnshkruara nga vendi yne. Publikimi i Raportit tё Posaçёm tё Avokatit tё Popullit pёr komunitetin LGBT nё muajin Gusht 2012, tregoi pёr njё aktivitet shumё tё ngjeshur brenda njё periudhe kohore shumё tё shkurtёr.

Puna e Komisionerit pёr Mbrotjen nga Diskriminimi ka vazhduar tё ndikojё nё ndёrgjegjёsimin dhe pёrmirёsimin e performancёs sё institucioneve tё ngarkuar pёr zbatimin e ligjit pёr Mbrojtjen nga Diskriminimi. Gradualisht, nё bashkёpunim, ne po pёrpiqemi ta shndёrojmё zyrёn e Komisionerit nё njё institucione tё besueshёm pёr komunitetin, i cili vazhdon ti druhet denoncimit tё rasteve tё dhunёs apo diskriminimit. Plani strategjik i Komisionerit pёr periudhёn 2012-2015 pёrfshin nё shumё klauzola punёn ndёrgjegjёsuese dhe advokuese pёr kauzёn LGBT pasojat e tё cilёs do tё jenё shumё mё tё ndjeshme nё tё ardhmen.

- Organizimi i Festivalit tё Diversitetit nga Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri dhe i aktiviteteve tё ndyrshme nga organizatat LGBT nё vend, nuk do tё kishin qenё tё munduara pa vendosmёrinё e organizatёs sonё pёr tё vazhduar me kёtё projekt dhe pa mbёshtetjen vendimtare tё institucioneve tё rёndёsishme si Kryeministri i Shqipёrisё Z. Berisha, Ministria e Punёs, Avokati i Popullit, Komisioneri pёr Mbrojtjen nga Disrkiminimi, Ambasada e Vendeve tё Ulёta nё Shqipёri, Komisioni Europian, Ambasada e Shteteve tё Bashkuara, organizatat e ndryshme etj.

Nё kёtё kuadёr, puna e Policisё sё Shtetit nё garantimin e sigurisё sё kёtyre aktiviteteve ka qenё shumё e suksesshme dhe pozitive.

- Konferenca rajonale e Qershorit, organizuar nga Ambasada e SHBA-ve nё Tiranё solli pёr herё tё parё nё vendin tonё aktivistё, organizata, institucione dhe personalitete tё shumё qё punojnё pёr kёtё kauzё nga i gjithё rajoni dhe bota.

- Po gjatё kёtij viti, ne krenohemi me ngritjen e Komitetit Organizativ Tirana Pride 2013 nё tё cilin janё tё angazhuara tё gjithё organizatat LGBT nё vend dhe ku janё pjesёmarrёse tё gjitha grupet qё mbёshtesin kauzёn tonё. Ky Komitet Organizativ krenohet edhe me zhvillimin e njё proteste tё pёrbashkёt nё muajin Tetor pёrpara zyrave tё Ambasadёs sё Maqedonisё nё Tiranё pёr tё kundёrshtuar dhunёn dhe diskriminimin qё komuniteti LGBT po pёson nё vendin fqinj.

- Nё Shtator tё kёtij viti, Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri me mbёshtetjen e Amb. sё Vendeve tё Ulёta nё Tiranё dhe me pjesёmarrjen e ekspertёve nga Ambasada e SHBA-ve, Komisioneri pёr Mbrojtjen nga Diskriminimi, UNDP, COC Hollande dhe CRCA Shqipёri organizoi pёr herё tё parё shkollёn verore PINK, si njё ndёrmarje edukuese dhe informuese pёr fuqizimin e komunitetit LGBT.  

-  Forcimi i aleancave dhe bashkёpunimit me organizata tё ndryshme tё tё drejtave tё njeriut. PINK Embassy ka besuar gjithmonё nё zhvillimin e njё dialogu tё shёndetshёm dhe konstruktiv me tё gjithё aktorёt e shoqёrisё civile, organizata dhe aktivistё, ekspertiza dhe pasioni i tё cilёve e kanё bёrё shumё mё efektive punёn tonё. Mbёshtetje kryesore nё kёtё kuadёr kemi marrё dhe vazhdojmё tё marrim nga CRCA Shqipёri.

- Puna me mediat ka qenё dhe mbetet shume e rёndёsishme pёr avancimin e çdo kauze nё vendin tonё. Edhe nё raport me çёshtjet LGBT, media ka qenё shumё e pranishme dhe puna e saj intensive ka ndikuar ndjeshёm nё rritjen e ndёrgjegjёsimit publik dhe ndarjen e informacionit. Por, ashtu si nё çdo fushё tjetёr, edhe kauza LGBT ka rёnё pre e spektakolarizmit dhe skupit, diçka tё cilёt ne e rrefuzojmё pa mё tё voglin ekuivok duke besuar sё çёshtjet e tё drejtave tё njeriut nuk janё pёr variete.

- Edhe kёtё vit, ashtu si vitet e mёparshme, puna me komunitetin ka qenё e drejtpёrdrejtё dhe shumё e rёndёsishme pёr ne. Ofrimi i njё mjedisi tё sigurt, mundёsia pёr tё qenё vetvetja dhe pёr tё ndarё problemet, njohja me kauzёn dhe identifikimi i mёnyrave pёr tё kontribuar kanё bёrё njё komunitet shumё mё tё ndёrgjegjёsuar, mё tё lirё dhe mё tё angazhuar.

Sfida

- Dhuna dhe diskriminimi ndaj komunitetit LGBT vazhdon. Ndёrkohё qё puna institucionale, ndёrgjegjёsimi dhe pёrmirёsimi ligjor vazhdojnё, personat LGBT, kudo ku ata jetojnё vazhdojnё tё jenё pre tё dhunёs, diskriminimit, margjinalizimit dhe shanseve tё pakta. Ky ёshtё njё realitet historik i personave LGBT, tё cilёt pavarёsisht se nё petkun e heteroseksualizmit i gjen nё tё gjitha shtresat shoqёrore, realiteti i tyre emocional, psikologjik, afektiv ёshtё shumё herё mё vulnerabёl se ai i anёtarёve tё tjerё tё shoqёrisё.

- Fjalimet e urrejtjes dhe nxitja e urrejtjes nga pёrfaqёsues tё politikёs, fesё etj Rritja e informimit dhe ndёrgjegjёsimit pёr kauzёn LGBT ka sjellё njё nga efektet e saj anёsore mё tё pritshme: fjalimet e urrejtjes, komentet e panumёrta homofobike dhe transfobike tё cilat rrefuzojnё tё pranojnё realitetin dhe mbi tё gjitha rrefuzojnё ta njohin atё. Ky fenomen, nuk tregon vetёm se duhet tё bёhen ligje mё tё forta dhe tё rrepta, por rrёfen hapur se homofobia ёshtё e mirёvendosur nё shoqёrinё tonё, brenda psikologjisё sociale tё sistemit patriarkal dhe si i tillё do kёrkojё shumё punё pёrpara se tё crrёnjoset.

- Aksesi nё tё mira dhe shёrbime sidomos nё sektorin e qeverisjes lokale ёshtё ende inekzistent pёr kёtё grup social. Puna e institucioneve tё qeverisjes lokale duhet tё intensifikohet sa mё herёt nё mёnyrё qё personat LGBT tё pёrfitojnё tё gjithё ndihmёn dhe suportin e nevojshёm nё komunitetet e tyre.

- Tekstet me pёrmbajtje homofobike dhe mungesa e teksteve edukuese. Gjithçka fillon dhe pothuajse “mbaron” me edukimin. Ky proçes i gjatё dhe i vёshtirё, tё cilit shoqёritё e civilizuara i kushtojnё energji tё pafundme kёrkon qё sistemi arsimor shqiptar tё mos e shohё kauzёn LGBT si njё ekses, si njё kapitull tё vogёl, nё njё nga vitet e shkollёs sё mesme, por si njё nga themelet e edukimit qё çdo fёmijё dhe adoleshent shqiptar duhet tё marrё pёr tё gjitha llojet e minoriteteve dhe grupeve sociale.

- Lidhur me sa mё sipёr, ёshtё edhe problemi i bulizmit nё shkolla, atje ku prindёrit mendojnё se fёmijёt e tyre janё mё tё sigurt, por ku nё fakt ata vuajnё dhunёn dhe margjinalizimin mё tё madh. Sidomos pёr tё rinjtё LGBT, shkolla ёshtё vendi tё cilin ata duan ta evitojnё mё shumё. Kjo kёrkon qё puna pёr ndryshimin e sjelljeve diskriminuese nё shkolla duhet tё nisё menjёherё. Adoleshentёt diskriminojnё sepse kjo sjellje ёshtё e legjitimuar nё sytё e mёsuesve dhe prindёrve tё tyre. Prandaj ndryshimi duhet tё ndodhё na bashkёpunim dhe me pёrfshirjen e kёtyre dy grupeve.  

Ambasada PINK zhvillon kursin e trajnimit “Eleminimi i diskriminimit bazuar nё orientimin seksual dhe identitetin gjinor”

18 Prill 2012 - Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri nё bashkёpunim me Ministrinё e Punёs, Çёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta (MPÇSSHB) zhvilloi kursin e trajnimit: “Eleminimi i diskriminimit bazuar nё orientimin seksual dhe identitetin gjinor”. Nё kёtё trajnim morrёn pjesё ndёr tё tjerё edhe ministritё e linjёs, zyra e Komisionerit pёr Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe Bashkia Tiranё, institucione tё cilat janё pjesё e grupit tё punёs tё ngritur nga MPÇSSHB pёr avancimin e tё drejtave tё komunitetit LGBT nё vend. Ky trajnim ёshtё i dyti, pas tё parit organizuar nё muajin Dhjetor 2011 me po tё njёjtin grup pune, me mbёshtetjen e ekspertёve tё organizatave COC Hollandё dhe Queer Zagreb.

Momente gjate prezantimit te koncepteve LGBT

Ky trajnim i dytё shёrbeu pёr tё thelluar konceptet mbi terminologjitё LGBT, paragjykimet, pёrkuzifimet dhe njohuri tё pёrgjithshme, pёr tu njohur mё thellё me tё drejtat LGBT dhe fushat qё mbulon “Ligji pёr Mbrojtjen nga Diskriminimit” si dhe pёr draftimin e njё plani pune pёr çёshtjet LGBT nё kuadёr tё projektit tё MPÇSSHB dhe Kёshillit tё Europёs “Lufta kundёr Diskriminimit nё bazё tё orientimit seksual dhe identitetit gjinor”.

Pjesёmarrёsit nё trajnim mundёn tё diskutojnё stereotipet me tё cilat do duhet tё pёrballen gjatё punёs sё tyre pёr ngritjen e politikave nё fusha tё tilla si punёsimi, arsimi dhe tё mirat e shёrbimet nё nivel kombёtar dhe vendor. Nё pjesёn e dytё u diskutua koncepti i tё drejtave LGBT, tё drejtave interseksionale dhe ato qё mbulojnё orientimin seksual dhe identitetin gjinor. Ndёrsa nё pjesёn e tretё e tё fundit, pjesёmarrёsit u ndanё nё grupe pune dhe ngritёn strategji nё formё objektivash dhe masash pёr avancimin e tё drejtave LGBT dhe zhvillimin e politikave anti-diskriminim nё fushat e punёsimit, arsimit, tё mirave dhe shёrbimeve sociale si dhe nё politikat anti-diskriminim nё nivel tё pushtetit vendor falё pёrfaqёsisё sё Bashkisё sё Tiranёs.

Pjesemarresit ndahen ne grupe

Masat e propozuara pёrfshinin domosdoshmёrinё e informimit dhe edukimit mbi çёshtjet LGBT nё tё gjitha fushat, rrishikimin e legjislacionit nё pёrputhje me ligjin anti-diskriminim dhe nё raport me domosdoshmёrinё e avancimit tё tё drejtave LGBT si dhe ngritjen e politikave tё punёsimit, strehimit dhe mbrojtjes sё komunitetit LGBT nga pushtetet vendore.

Bashkia Tirane prezanton Planin e Veprimit

Ky trajnim shumё produktiv do tё pasohet nga ngritja e njё plani veprimi i kryesuar nga Ministria e Punёs, Çёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta i cili do tё kontribuojё nё avancimin e tё drejtave tё komunitetit LGBT nё Shqipёri dhe krijimin e kushteve mё tё mira tё jetesёs pёr ta, sidomos nё fushat e mbuluara nga Ligji pёr Mbrojtjen nga Diskriminimi.

Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri dёshiron tё falenderojё tё gjithё pjesёmarrёsit nё trajnim, Z. Altin Hazizaj pёr pёrgatitjen e trajnimit dhe institucionet e angazhuara nё mbrojtje tё personave LGBT nё vend.

Tryezё Diskutimi: “Shoqёria civile nё mbrojtje tё tё drejtave tё njeriut”.

Nё datёn 28 Mars, pas deklaratave dhe diskutimeve tё shumta nё publik pёr Ditёn Ndёrkombёtare Kundёr Homofobisё, nё tё cilёn Ambasada PINK/LGBT Pro Shqipёri anonçoi se do tё organizojё aktivitete publike, u organizua nga kjo e fundit me mbёshtetjen dhe angazhimin edhe tё dy organizatave tё tjera Aleanca kundёr Diskriminimit LGBT dhe Tё Bashkuar Pro Kauzёs LGBT mirёpritёn organizatat e shoqёrisё civile, Avokatin e Popullit, Komisionerin kundёr Diskriminimit, pedagogё, studentё, aktivistё dhe mediat nё njё tryezё diskutimi e cila arriti tё pёrcillte mesazhe tё rёndёsishme nё raport me mesazhet homofobike, rёndёsinё e tolerancёs dhe mirёkuptimit.

Si fillim Ambasadori i parё i Ambasadёs PINK, Altin Hazizaj falenderoi Avokatin e Popullit, KMD dhe tё gjithё pjesёtёrёt e shoqёrisё civile dhe qytetarёt e thjeshtё qё kanё treguar njё mbёshtetje shumё tё madhe pas komenteve homofobike tё Z. Spahiu. Njё falenderim i veçantё iu bё Kryeministrit shqiptar Z. Sali Berisha si edhe komunitetit ndёrkombёtar.

Z. Hazizaj u shpreh se komuniteti LGBT nuk kёrkon as mё shumё e as mё pak, se sa njё respektim tё tё drejtave tё tij, ashtu siç respektohet çdo individ dhe qytetar tjetёr nё Shqipёri.

Ndёrkohё sipas Znj. Xheni Karaj, drejtuese e Aleancёs kundёr Diskriminimit komuniteti LGBT nuk ёshtё ende gati pёr njё gay pride ashtu siç nuk ёshtё as shoqёria shqiptare.

Avokati i Popullit Z. Igli Totozani u shpreh gjatё nё fjalimin e tij dhe evidentoi njё sёrё çёshtjesh dhe temash tё rёndёsishme. Si fillim ai evidentoi se shoqёria shqiptare ёshtё duke ndёrtuar njё sistem demokratik, diçka pёr tё cilёn u zotua pёrpara 22 vjetёsh. Mesa duket ideja e organizimit tё njё manifestimi nё datёn 17 Maj ka prekur njё pjesё tё shoqёrisё, tё cilёt nuk kanё hezituar tё shprehin komente negative, por ne po flasim pёr tё drejtat e njё pjese tё shoqёrisё, tё cilat nuk duhet tё shkelen nga pjesa tjetёr. Mbrojtja nga ana e Avokatit tё Popullit nuk ёshtё surprizё, sepse ne jemi zotuar pёr tё gjitha kёto ndryshime nё vitin 1990 kur vendosёm se tё gjithё njerёzit duhet tё jenё tё barabartё. Por pavarёsisht vullneteve apo komenteve, duket se shoqёritё nuk ecin dot aq shpejt me dёshirat e njerёzve apo kuadrit ligjor. Nё fakt tё gjitha komentet qёndrojnё tek mosnjohja e legjislacionit dhe duket sikur tё drejtat pёr tё cilat po flasim tё jenё duke ardhur nga diku tjetёr. Shumё shpesh kёto qёndrime bёhen tё papёrshtatshme. A e kemi ndarё mendjen qё tё jemi njё vend demokratik? Shumё njerёz, kanё dhёnё jetёn pёr njё Shqipёri ndryshe, shumё njerёz kanё dhёnё jetёn nё mёnyrё qё çdo shqiptar tё gёzojё tё drejtat e tij. Ёshtё koha qё ky debat tё mos jetё moraj por i njё shoqёrie demokratike. Pra a jemi duke kёrkuar ne njё sistem demokratik? Ky sipaz Z. Totozani ёshtё gjithashtu njё moment prove edhe pse pёr momentin duket se po flet mungesa e logjikёs. Por ky debat nuk duhet tё krijojё heronj homofobikё. Ёshtё e rёndёsishme qё tё ndёrtojmё njё shoqёri qё reflekton, e njё debat tё qytetёruar. Shumё nga ne vuajnё privimin e ky ёshtё momenti i tё vёrtetёs pёr tё shpjeguar se kjo nuk ёshtё zgjedhje pranimi por njё zgjedhje sistemi.

Sё dyti ёshtё i rёndёsishёm pёrmirёsimi i kuadrit ligjor. Ne jemi gati tё jemi pjesё e kёtij reflektimi.

Sё treti, nё datёn 3 Prill ne do tё nёnshkruajmё njё marrёveshje bashkёpunimi pёr tё promovuar tё drejtat e njeriut.

Falenderimi shkon pёr Z. Berisha pёr ndёrhyrjen e tij nё kёtё debat. Kjo vёrtetoi se pavarёsisht deklaratave vullneti i vёrtetё do tё testohet.

Gjithashtu ai shtoi se ngjarjet e fundit dhe reagimet tregojnё se shoqёria civile po ndёrton njё hapёsirё publike dhe po bёn tё mundur avancimin e demokracisё. Dua tё theksoj se mua nuk mё ka shtyrё askush tё jem pjesё e kёtij procesi, sepse unё besoj se kjo ёshtё e vetmja rrugё qё duhet tё ndjekim pёr avancimin e shoqёrisё.

Znj. Ardiana Hala, pёrfaqёsuese e Zyrёs sё Komisionerit pёr mbrojtjen nga Diskriminimi deklaroi se zyra e tyre ka nisur njё hetim ex-ufficio tё rastit nё fjalё dhe vuri theksin te fakti qё tё drejtat e njeriut nё Shqipёri janё tё njohura dhe garantuara nga tё gjitha ligjet dhe konventat nё Shqipёri dhe se e gjithё shoqёria duhet tё bёjё maksimumin pёr ti respektuar ato.

Znj. Delina Fico deklaroi se nga kjo eksperiencё rezultoi njё reagim shumё pozitiv i shumё organizatave tё shoqёrisё civile nga Tirana dhe rrethet e tjera. Kjo tregon se ka njё pjesё tё shoqёrisё shqiptare qё i inkurajon dhe vlerёson tё drejtat e personave LGBT. Por edhe pёrballё kёtij grupi ka njё group jo tё vogёl tё cilёt janё tё pa-informuar pёr kёtё çёshtje. Kjo na vendos pёrpara detyrёs pёr informim tё medias, intelektualёve dhe profesorёve çka na sjell pёrpara nevojёs pёr tё punuar shumё nё drejtim tё informimit dhe kontaktit njerёzor. Ёshtё gjithashtu e nevojshme qё pёrballё kёtyre kushteve tё ndёrtojmё njё strategji komunikimi.

Nё reagimin e tij Z. Hazizaj shtoi se kёtu nuk po flitet pёr tё drejta tё ndara, dhe se nё shoqёrinё shqiptare nuk ka “tё drejta pёr ata dhe tё drejta pёr ne”. Po flasim pёr tё drejta esenciale tё cilat janё tё drejta tё njeriut. .

Nё deklaratёn e pёrfaqёsueses sё Ministrisё sё Punёs, Çёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta, u theksua se kjo Ministri po punon pёr identifikimin e problemeve tё komunitetit LGBT duke parё legjislacionin dhe duke gjetur fushat ku duhet punuar.

--- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- ---

Nё diskutimin e saj, Znj. Merita Poni, pedagoge pranё Fakultetit tё Sociologjisё theksoi se nё Shqipёri problemi nuk ёshtё vetёm tek komuniteti LGBT por tek dijet dhe perceptimi i seksualitetit nё pёrgjithёsi. Tek ne ka shumё mite tё krijuara rreth seksualitetit tё cilat ndikojnё tek perceptimet homofobike. Por duke folur nё raport me studentёt ajo vuri nё dukje se studentёt shqiptarё janё mё pak homofobё krahasuar me studentёt e rajonit. Nё paradёn e Kievit tё datёs 8 Mars pati pёrplasje midis mbrojtёsve tё tё drejtave tё seksualitetit me moton: ‚Sex no Sexism“.

Nё Shqipёri dhe nё kulturёn homofobe nё pёrgjithёsi ka njё tendencё pёr tё medikalizuar sjelljen seksuale.

Çfarё masash duhet tё merren?

1. Legjislacioni: çёshtja e gjuhёs sё urrejtes

a) Propozime pёr pёrmirёsime nё kodin penal, sepse mos kryerja e ndryshimeve do tё sillnin pasoja tё rёnda nё shoqёri.

b) Festivali i diversitetit: shoqёria civile tё jetё e gatshme tё informojё. Komuniteti LGBT tё jetё i koordinuar pёr tё informuar.

Organizohet tryeza e diskutimit “Lufta kundёr diskriminimit nё bazё tё orientimit seksual dhe identitetit gjinor“ - Ambasada PINK propozon ndryshime tё rёndёsishme nё kuadёr tё mbrojtjes dhe garantimit tё tё drejtave tё komunitetit LGBT

Nё datёn 7 Shkurt 2012, Amabasada PINK/LGBT Pro Shqipёri mori pjesё nё tryezёn e diskutimit, tё organizuar nga Ministria e Punёs, Çёshtjeve Sociale dhe Shanseve tё Barabarta nё bashkёpunim me Kёshillin e Europёs me temёn “Lufta kundёr diskriminimit nё bazё tё orientimit seksual dhe identitetit gjinor.”

Nё kёtё takim, tё rёndёsishёm dhe tё parin e llojit tё vet morёn pjesё, ndёr tё tjerё, Zv. ministrja e Ministrisё sё Punёs Znj. Filloreta Kodra, Shefja e Seksionit tё tё Drejtave tё Njeriut dhe Antidiskriminimit, Seksioni pёr çёshtjet LGBT pranё Kёshillit tё Europёs Znj, Annachiara Cerri, pёrfaqёsues tё drejtorive pёrkatёsё tё Ministrisё sё Punёs, ekspertё tё Kёshillit tё Europёs, pёrfaqёsuesja e BE-sё Znj. Andrea Chalupova, pёrfaqёsues nga zyra e Komisionerit pёr Mbrojtjen nga Diskriminimi, Drejtoria e Policisё sё Shtetit, seksioni i diversitetit pranё Bashkisё Tiranё, Ministria e Shёndetёsisё, Ministria e Arsimit dhe organizatat e shoqёrisё civile.

Kjo tryezё pune pati pёr qёllim kryesor nisjen e diskutimeve pёr hartimin e Planit tё Masave pёr mosdiskriminimin e personave me orientim tё ndryshёm seksual nё kuadёr tё Projektit Rajonal tё Kёshillit tё Europёs: “Lufta kundёr diskriminimit nё bazё tё orientimit seksual dhe identitetit gjinor.”

Takimi, i cili u parapri dhe pasua nga njё interes i gjerё mediatik, vuri theksin mbi rekomandimin e vitit 2010 tё Kёshillit tё Europёs, i cili i kёrkon vendeve anёtare respektim, mbrojtje dhe mosdiskriminim tё personave LGBT, duke dhёnё edhe direktiva tё qarta mbi punёn qё duhet bёrё nё kёtё kuadёr. Poaq rёndёsi dhe theks iu vu rekomandimit tё 11 tё Bashkimit Europian pёr Shqipёrinё, nё kuadёr tё mbrojtjes sё tё drejtave tё njeriut dhe minoriteteve seksuale.

Por, pёrtej kёsaj baze tё fortё institucionale, tё cilave shteti shqiptar u jep rёndёsi tё madhe, nё kuadёr tё zhvillimit tё vendit dhe pёrparimit nё proçeset integruese, ashtu siç do  tё shprehej edhe Zv. Ministrja Filoreta Kodra, “shteti shqiptar ka pёr detyrё ligjore dhe morale tё mbrojё tё gjithё qytetarёt e saj, pavarёsisht ndryshimeve, pёrkatёsive apo prirjeve tё tyre.”

Nё kёtё kuadёr, nё tryezёn e punёs, u hodhёn nё diskutim çёshtjet qё kanё tё bёjnё drejtpёrdrejt me komunitetin LGBT dhe tё drejtat e tyre nё raport me shtetin dhe shoqёrinё shqiptare. Fillimisht, ekspertёt e Kёshillit tё Europёs, evidentuan, se ndryshe nga 10 vite mё parё, sot Shqipёria gёzon njё profil ligjor i cili ofron mbrojtje tё personave me orientim tё ndryshёm seksual dhe gёzon pёrfaqёsim me organizata LGBT qё punojnё çdo ditё pёr kёtё komunitet. Por gjithsesi problemet e evidentuara janё tё shumta. Kёtu, ekspertёt theksuan mangёsitё ne legjislacion, sidomos kur vjen fjala pёr krimet e urrejtjes, fjalimet e urrejtjes, tё drejtёn e martesёs, bashkёsive civile, adoptimit, azilit etj. Ekspertёt kёrkuan qё Shqipёria tё hartojё njё plan pune sa mё realist dhe konkret i cili ti pёrgjigjet nevojave tё kёtij komuniteti.

Nё prezantimin e saj, Ambasada PINK/LGBT Pro Albania, evidentoi serinё e problemeve qё shqetёsojnё komunitetin LGBT nё vend duke veçuar kёtu mungesёn e informacionit pёr situatёn e personave LGBT nё mjedisin e punёs; diskriminimin dhe mungesёn e njё dialogu tё fortё mes komunitetit dhe forcave tё policisё; mungesa e politikave tё qarta tё mbrojtjes tё shёndetit tё personave LGBT; frika e pranimit tё orientimit seksual pёrballё bluzave tё bardha; mospёrfshirja e çёshtjeve LGBT nё programet e partive politike; dhuna dhe diskriminimi nё mjediset shkollore nga bashkёmoshatarёt dhe mёsuesit; natyra heteronormative dhe diskriminuese e kurrikulave shkollore tё cilat nuk kanё asnjё informacion pёr çёshtjet e orientimit seksual apo identitetit gjinor, diskriminimi i thellё dhe i dhunshёm nё mjedisin familjar dhe mungesa e informacionit tё cilёn e vuan si komuniteti LGBT ashtu edhe shoqёria nё tёrёsi.

Nё kёtё kontekst, Ambasada PINK vuri theksin te domosdoshmёria pёr tё bёrё ndryshime reale dhe konkrete, nё bashkёpunim me tё gjitha institucionet qё janё pёrgjegjёse ose tё interesuara pёr çёshtjet e mёsipёrme. Theksi u vu tek domosdoshmёria pёr tё vlerёsuar situatёn ligjore dhe atё tё mjedisit tё punёs, pёr tё rritur pёrgjegjshmёrinё e forcave tё policisё nё raport me minoritetet seksuale, eleminimin e bulizmit nё shkolla dhe ndryshimin e kurrikulave duke nisur nga arsimi fillor, vlerёsimin e problemeve shёndetёsore qё mund tё kenё rёndёsi pёrparёsore pёr mirёqёnien e komunitetit LGBT, rritjen e informacionit dhe kapaciteteve tё institucioneve nё lidhje me kёto çёshtje, hartimin e ligjeve kundёr krimeve dhe fjalimeve tё urrejtjes, forcimin e etikёs sё medias etj.

Falё eksperiencёs disa vjeçare tё mbledhur nё kёtё fushё, Ambasada PINK iu bashkua kёrkesёs sё institucioneve pёr mё shumё trainime dhe fushata informuese dhe ndёrgjegjёsuese, pёr studime konkrete dhe pёr rritje dhe forcim tё kapaciteteve tё administratёs qёndrore dhe lokale nё raport me çёshtjet LGBT.

Grupi i punёs, tashmё i ngritur dhe i koordinuar nga Ministria e Punёs, do formёsojё zgjidhjet e para institucionale dhe ligjore pёr pёrmirёsimin e situatёs sё komunitetit LGBT nё Shqipёri.

Nё pёrmbyllje, Ambasada PINK, si njё organizatё e cila ёshtё drejtpёrsёdrejti e interesuar pёr mbrojtjen dhe garantimin e tё drejtave tё komunitetit LGBT shpreh kёnaqёsinё dhe gёzimin e saj pёr kёtё hap tё rёndёsishёm dhe do tё japё gjithё kontributin, mbёshtetjen dhe suportin qё Ministria e Punёs dhe tё gjitha institucionet e sipёrpёrmendura kёrkojnё pёr tё arritur objetkivat e tyre nё ndihmё tё komunitetit LGBT nё vend.